Rok Jerzego Giedroycia
Giedroyc i Wschód.Raport w Roku Jerzego Giedroycia
W 2026 roku mija sto dwadzieścia lat od urodzin Jerzego Giedroycia i osiemdziesiąt od powstania Instytutu Literackiego. Senat ustanowił ten rok Rokiem Jerzego Giedroycia. Fundacja Instytut Nowej Europy publikuje z tej okazji raport „Giedroyc i Wschód – polska wizja, która zmieniła Europę”.
Raport opisuje genezę koncepcji ULB, czyli myśli Giedroycia i Juliusza Mieroszewskiego o Ukrainie, Litwie i Białorusi, a potem zestawia jej twierdzenia z tym, co wydarzyło się do 2026 roku. Opiera się na lekturze oryginalnych tekstów „Kultury” i źródeł z epoki. Kluczowe cytaty sprawdziliśmy na skanach numerów udostępnionych przez Instytut Literacki „Kultura”.
Trzy ustalenia z raportu
Zdanie, że bez Ukrainy Rosja przestaje być imperium, zapisał w 1994 roku Zbigniew Brzeziński w „Foreign Affairs”. W tekstach Mieroszewskiego, które przeczytaliśmy na skanach, go nie ma.
Skrót ULB objaśnił Juliusz Mieroszewski w eseju z 1974 roku: „obszar obejmujący Ukrainę, Litwę i Białoruś określimy literami ULB”.
Z trzech twierdzeń, w których streszczamy koncepcję ULB, pierwsze i trzecie zgadzają się z przebiegiem wydarzeń do 2026 roku, a warunek z drugiego Polska spełniła. Nie sprawdziło się założenie, że oddziaływanie na rosyjskie elity będzie sprzyjać demokratyzacji Rosji.
Materiały
Razem z raportem udostępniamy esej Jędrzeja Błaszczaka „Białoruś i Litwa w myśli Giedroycia”, trzy prezentacje, sześć infografik i map, interaktywną mapę „ULB wczoraj i dziś” oraz quiz „Ile wiesz o Giedroyciu?”. W kolejnych miesiącach dojdą dwa eseje i dwie rozmowy z ekspertami.
Materiały są bezpłatne i dostępne na licencji CC BY 4.0. Bez rejestracji.
Raport
Raport „Giedroyc i Wschód”
48 stron, autor Jędrzej Błaszczak, recenzja Łukasz Kobierski. Geneza ULB, trzej sąsiedzi, polityka wschodnia po 1989 i rachunek na 2026.
Esej
Esej „Białoruś i Litwa w myśli Giedroycia”
Jędrzej Błaszczak, 9 stron. Dla Litwy założenia zgadzają się z przebiegiem wydarzeń, dla Białorusi sprawdziło się ostrzeżenie.
Prezentacje
Prezentacja „Od Maisons-Laffitte do Kijowa”
Chronologia od 1946.
Prezentacja „Giedroyc i Mieroszewski – dwaj wizjonerzy”
Wkład obu w ULB.
Prezentacja „Wizja ULB, przewodnik dla początkujących”
Infografiki i mapy
Kim był Jerzy Giedroyc↓ PNG↓ PDF do druku 
Wizja ULB↓ PNG↓ PDF do druku 
Giedroyc kontra rzeczywistość 2026↓ PNG↓ PDF do druku 
Instytut Literacki i paryska Kultura w liczbach↓ PNG↓ PDF do druku 
Ślad Giedroycia w polskiej polityce wschodniej po 1989↓ PNG↓ PDF do druku
Mapa i quiz
Mapa „ULB wczoraj i dziś”
Otwórz mapę ↗
Quiz
Quiz „Ile wiesz o Giedroyciu?”
20 pytań.
Rozwiąż quiz