Fundacja Instytut Nowej Europy · Platforma Wiedzy

Biblioteka Promptów

Biblioteka Promptów jest repozytorium gotowych, przetestowanych poleceń do pracy z narzędziami opartymi na modelach językowych. Powstała jako element zestawu AI-Toolbox w ramach zadania publicznego „Akademia Zarządzania NGO – rozwój kompetencji liderów III sektora".

Wersja 1.0 · stan prawny: lipiec 2026 · 27 poleceń · licencja CC BY 4.0

Odpowiedzialność zostaje po stronie organizacji. Model językowy przygotowuje projekt dokumentu. Odpowiedzialność za jego treść ponosi organizacja, która go użyje. Każde polecenie zawiera sekcję „Co sprawdzić" — jej pominięcie jest głównym źródłem szkód.

Jak korzystać z biblioteki

1. Anatomia dobrego polecenia

Model językowy nie wie, kim jesteś, czego potrzebujesz i po co. Wszystko, czego mu nie powiesz, dopowie sobie sam – i zwykle źle. Polecenie, które działa, zawiera cztery elementy.

ElementCzemu służyPrzykład braku
Rolaokreśla perspektywę i poziom szczegółowościbez roli model pisze „dla wszystkich", czyli dla nikogo
Kontekstdostarcza faktów, których model nie mabez kontekstu model wymyśli nazwę programu i wysokość dotacji
Zadaniemówi, co konkretnie ma powstać„pomóż mi z wnioskiem" daje esej o pisaniu wniosków
Format i ograniczenianarzuca strukturę i długośćbez tego dostajesz trzy strony, gdy potrzebujesz akapitu

Prompty w tej bibliotece mają wszystkie cztery elementy. Modyfikując je, nie usuwaj żadnego – uzupełniaj.

2. Zasada weryfikacji

Model językowy generuje treść prawdopodobną, nie prawdziwą. Brzmi wiarygodnie zawsze, także wtedy, gdy się myli. Zjawisko to nazywa się konfabulacją i dotyczy w szczególności:

  • numerów przepisów, artykułów i pozycji dziennika ustaw,
  • nazw instytucji, programów i konkursów,
  • terminów, progów i kwot,
  • danych liczbowych podawanych jako fakty,
  • cytatów przypisywanych osobom lub dokumentom.

Reguła praktyczna: każdą liczbę, datę, nazwę własną i przepis w odpowiedzi sprawdź w źródle. Treść opisową, argumentację i strukturę możesz przyjąć – to jest właśnie to, w czym narzędzie jest dobre.

Nigdy nie wysyłaj dokumentu wytworzonego z pomocą modelu bez przeczytania go w całości.

3. Czego nie wolno wprowadzać

Treści wpisywane do narzędzia trafiają na serwery dostawcy usługi. Zanim wkleisz dokument, usuń z niego:

Bezwzględnie:

  • imiona i nazwiska osób fizycznych,
  • numery PESEL, numery dowodów, adresy zamieszkania,
  • dane o stanie zdrowia, przekonaniach, przynależności organizacyjnej,
  • numery rachunków bankowych,
  • treść korespondencji z osobami prywatnymi.

Po zastanowieniu:

  • nazwy organizacji, jeżeli sprawa jest drażliwa,
  • kwoty i daty pozwalające zidentyfikować konkretny podmiot,
  • fragmenty dokumentów objętych klauzulą poufności.

Zamiast danych rzeczywistych używaj zastępników: „Organizacja X", „kwota A", „data B". Model poradzi sobie z tym bez trudu, a Ty nie ujawnisz niczego.

Zasada minimalna: jeżeli nie wysłałbyś tego fragmentu mailem do nieznajomego, nie wklejaj go do narzędzia.

4. Jak czytać opis promptu

Każde polecenie w bibliotece ma jednolitą strukturę:

PoleZnaczenie
Kiedy używaćsytuacja, w której polecenie ma sens
Co dostanieszrezultat, którego można się spodziewać
Prompttreść do skopiowania; pola w nawiasach kwadratowych uzupełniasz
Co sprawdzićlista kontrolna do odpowiedzi – element obowiązkowy
Uwagiograniczenia, typowe błędy, warianty

5. Jak adaptować prompty

Biblioteka jest punktem wyjścia, nie zbiorem formuł zamkniętych. Trzy sposoby dostosowania, w kolejności od najprostszego:

Uzupełnienie pól. Minimum konieczne. Pola w nawiasach kwadratowych zastępujesz własnymi danymi.

Doprecyzowanie kontekstu. Dopisz zdanie o specyfice swojej organizacji: obszarze działania, wielkości, odbiorcach. Jakość odpowiedzi rośnie natychmiast.

Zmiana ograniczeń. Jeżeli potrzebujesz krótszego lub dłuższego tekstu, innego tonu, innej struktury – zmień odpowiednie zdanie w sekcji formatu. Nie usuwaj roli ani kontekstu.

Iteracja. Pierwsza odpowiedź rzadko jest ostateczna. Zamiast pisać polecenie od nowa, dopisz: „Skróć o połowę", „Napisz to prościej", „Rozwiń punkt trzeci", „Podaj trzy warianty pierwszego akapitu".

Czego nie wolno wprowadzać

Treści wpisywane do narzędzia trafiają na serwery dostawcy usługi. Zanim wkleisz dokument, usuń z niego:

Bezwzględnie:

  • imiona i nazwiska osób fizycznych,
  • numery PESEL, numery dowodów, adresy zamieszkania,
  • dane o stanie zdrowia, przekonaniach, przynależności organizacyjnej,
  • numery rachunków bankowych,
  • treść korespondencji z osobami prywatnymi.

Po zastanowieniu:

  • nazwy organizacji, jeżeli sprawa jest drażliwa,
  • kwoty i daty pozwalające zidentyfikować konkretny podmiot,
  • fragmenty dokumentów objętych klauzulą poufności.

Zamiast danych rzeczywistych używaj zastępników: „Organizacja X", „kwota A", „data B". Model poradzi sobie z tym bez trudu, a Ty nie ujawnisz niczego.

Zasada minimalna: jeżeli nie wysłałbyś tego fragmentu mailem do nieznajomego, nie wklejaj go do narzędzia.

Polecenia

P-1.1 Rozbiór regulaminu konkursu przed decyzją o przystąpieniu do konkursu grantowego. Dokumenty prawne
Kiedy używać

przed decyzją o przystąpieniu do konkursu grantowego.

Co dostaniesz

uporządkowane zestawienie wymogów, terminów i ograniczeń, zamiast czterdziestu stron tekstu.

Treść polecenia
Jesteś doświadczonym specjalistą ds. pozyskiwania środków publicznych dla
organizacji pozarządowych w Polsce.

Poniżej regulamin konkursu grantowego. Przeanalizuj go i przedstaw
w uporządkowanej formie:

1. KTO MOŻE APLIKOWAĆ
   Forma prawna, wymagany staż, wykluczenia. Wypisz osobno warunki,
   które trzeba spełnić łącznie, i te alternatywne.

2. TERMINY
   Wszystkie daty w kolejności chronologicznej: nabór, ocena, realizacja,
   sprawozdania. Zaznacz, które są nieprzekraczalne.

3. PIENIĄDZE
   Kwota minimalna i maksymalna. Wymagany wkład własny – wysokość, forma,
   czy dopuszczalny niefinansowy. Limity kategorii kosztów.

4. CZEGO NIE MOŻNA SFINANSOWAĆ
   Katalog kosztów niekwalifikowalnych, wypisany punktowo.

5. KRYTERIA OCENY
   Z podaniem punktacji, jeśli regulamin ją określa. Uszereguj od
   najwyżej punktowanego.

6. OBOWIĄZKI PO PODPISANIU UMOWY
   Sprawozdawczość, promocja, trwałość, kontrola.

7. PIĘĆ RZECZY, KTÓRE NAJŁATWIEJ PRZEOCZYĆ
   Zapisy nietypowe, ukryte w środku dokumentu, rodzące zobowiązania.

Jeżeli regulamin czegoś nie rozstrzyga, napisz „regulamin nie precyzuje" –
nie uzupełniaj z własnej wiedzy o innych konkursach.

REGULAMIN:
[wklej treść regulaminu]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Przy regulaminach dłuższych niż 30 stron podziel dokument na części i analizuj osobno. Zestawienie z punktu 5 warto zachować – posłuży jako struktura wniosku (patrz P-1.5). ---

P-1.2 Sprawdzenie kwalifikowalności wydatku gdy planujesz wydatek i nie masz pewności, czy da się go rozliczyć. Dokumenty prawne
Kiedy używać

gdy planujesz wydatek i nie masz pewności, czy da się go rozliczyć.

Co dostaniesz

analizę pod kątem czterech warunków kwalifikowalności wraz ze wskazaniem ryzyk.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą ds. rozliczania dotacji publicznych w Polsce.

Organizacja pozarządowa realizuje zadanie publiczne finansowane z dotacji
i planuje wydatek opisany poniżej. Oceń, czy wydatek ma szansę zostać
uznany za kwalifikowalny.

Przeanalizuj kolejno:

1. ZWIĄZEK Z ZADANIEM
   Czy wydatek służy realizacji celów zadania? Jak to uzasadnić przed
   instytucją finansującą?

2. UJĘCIE W BUDŻECIE
   Do której pozycji kosztorysu powinien trafić? Czy wymaga zmiany budżetu?

3. TERMIN
   Jakie warunki czasowe musi spełnić dokument księgowy i płatność?

4. CHARAKTER WYDATKU
   Czy istnieje ryzyko uznania go za wydatek majątkowy? Jakie progi
   i kryteria o tym decydują?

5. PROCEDURA WYBORU WYKONAWCY
   Czy wartość wydatku uruchamia obowiązek rozeznania rynku lub zapytania
   ofertowego? Co należy udokumentować?

6. RYZYKA
   Trzy najbardziej prawdopodobne powody, dla których ten wydatek mógłby
   zostać zakwestionowany, wraz ze sposobem zabezpieczenia się przed nimi.

Na końcu podaj ocenę: wydatek bezpieczny / wymagający zabezpieczenia /
ryzykowny – z jednozdaniowym uzasadnieniem.

Nie podawaj konkretnych progów kwotowych jako pewnych – wskaż, gdzie ich
szukać w dokumentacji konkursu.

OPIS WYDATKU:
Przedmiot: [co kupujesz]
Kwota brutto: [kwota]
Cel w projekcie: [do czego to służy]
Program grantowy: [nazwa programu]
Pozycja budżetowa: [numer i nazwa, jeśli znasz]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

To jest polecenie diagnostyczne, nie rozstrzygające. Przy wydatkach powyżej kilku tysięcy złotych ostateczną decyzję potwierdź z księgowością albo z opiekunem projektu w instytucji finansującej. ---

P-1.3 Analiza umowy dotacyjnej pod kątem obowiązków bezpośrednio po podpisaniu umowy, przed rozpoczęciem wydatkowania. Dokumenty prawne
Kiedy używać

bezpośrednio po podpisaniu umowy, przed rozpoczęciem wydatkowania.

Co dostaniesz

listę zobowiązań z terminami, gotową do przeniesienia do kalendarza.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą ds. realizacji zadań publicznych w organizacjach
pozarządowych.

Poniżej umowa o dofinansowanie zadania publicznego. Wypisz WSZYSTKIE
obowiązki, jakie nakłada ona na organizację przyjmującą dotację.

Dla każdego obowiązku podaj:
- czego dotyczy,
- termin lub moment powstania,
- konsekwencję niedopełnienia, jeśli umowa ją określa,
- paragraf umowy.

Pogrupuj obowiązki w kategorie:
A. Finansowe (rachunek, ewidencja, płatności, zwroty)
B. Sprawozdawcze (terminy, forma, tryb składania)
C. Promocyjne (oznakowanie, informowanie)
D. Dokumentacyjne (przechowywanie, udostępnianie, kontrola)
E. Zmiany w projekcie (co wymaga zgody, co zgłoszenia, co aneksu)

Na końcu wypisz osobno: TERMINY, KTÓRYCH PRZEKROCZENIE JEST
NIEODWRACALNE – czyli takie, po których nie da się już czegoś naprawić.

Cytuj brzmienie umowy przy każdym obowiązku. Nie dopisuj obowiązków
wynikających z przepisów ogólnych, jeżeli umowa ich nie wymienia –
oznacz je osobno jako „prawdopodobne, do weryfikacji".

UMOWA:
[wklej treść umowy]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Rezultat przenieś do kalendarza organizacji z przypomnieniami. Sama lista bez przypomnień nie chroni przed niczym. ---

P-1.4 Ustalenie, czy obowiązek dotyczy organizacji gdy pojawia się nowy obowiązek prawny i nie wiesz, czy obejmuje Twoją organizację. Dokumenty prawne
Kiedy używać

gdy pojawia się nowy obowiązek prawny i nie wiesz, czy obejmuje Twoją organizację.

Co dostaniesz

analizę zakresu podmiotowego wraz z listą pytań rozstrzygających.

Treść polecenia
Jesteś prawnikiem specjalizującym się w prawie organizacji pozarządowych
w Polsce.

Chcę ustalić, czy opisany niżej obowiązek prawny dotyczy mojej organizacji.

Przedstaw:

1. ZAKRES PODMIOTOWY
   Kogo obowiązek obejmuje. Jakie kryteria decydują: forma prawna, wielkość,
   rodzaj działalności, liczba osób, wysokość przychodów.

2. PYTANIA ROZSTRZYGAJĄCE
   Od trzech do sześciu pytań, na które muszę odpowiedzieć, żeby ustalić
   swój status. Sformułuj je tak, żeby odpowiedź brzmiała „tak" lub „nie".

3. CO ZROBIĆ, JEŚLI OBOWIĄZEK DOTYCZY
   Jakie dokumenty muszę mieć, w jakim terminie, w jakiej formie.

4. CO ZROBIĆ, JEŚLI NIE DOTYCZY
   Czy warto udokumentować sam fakt, że obowiązek nie występuje, i w jaki
   sposób.

5. CZEGO NIE DA SIĘ ROZSTRZYGNĄĆ BEZ PRAWNIKA
   Wskaż kwestie sporne lub zależne od okoliczności.

Podaj nazwę aktu prawnego i datę wejścia w życie. Jeżeli nie masz pewności
co do aktualnego brzmienia przepisu, napisz to wprost.

OBOWIĄZEK: [nazwa lub opis, np. „standardy ochrony małoletnich",
„procedura zgłoszeń wewnętrznych", „adres do e-Doręczeń"]

MOJA ORGANIZACJA:
Forma prawna: [fundacja / stowarzyszenie / inna]
Rejestr: [KRS – rejestr stowarzyszeń / także rejestr przedsiębiorców]
Liczba osób pracujących odpłatnie: [liczba]
Wolontariusze: [liczba]
Roczne przychody: [przedział]
Rodzaj działalności: [krótki opis]
Odbiorcy działań: [kto, w tym czy małoletni]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Odpowiedź zachowaj jako notatkę z oceny obowiązku. Przy audycie lub kontroli udokumentowana ocena jest warta więcej niż milczenie – pod warunkiem że zawiera uzasadnienie, a nie samo stwierdzenie. ---

P-1.5 Przełożenie kryteriów oceny na strukturę wniosku po decyzji o przystąpieniu do konkursu, przed pisaniem wniosku. Dokumenty prawne
Kiedy używać

po decyzji o przystąpieniu do konkursu, przed pisaniem wniosku.

Co dostaniesz

plan wniosku podporządkowany temu, za co przyznaje się punkty.

Treść polecenia
Jesteś ekspertem oceniającym wnioski w konkursach grantowych dla organizacji
pozarządowych. Znasz perspektywę osoby, która czyta kilkadziesiąt wniosków
i szuka konkretnych rzeczy.

Poniżej kryteria oceny z regulaminu konkursu. Przełóż je na plan wniosku.

Dla każdego kryterium podaj:
- ile punktów jest do zdobycia,
- w której części wniosku należy je zaadresować,
- co konkretnie musi się w tym miejscu znaleźć, żeby oceniający przyznał
  pełną punktację,
- jaki błąd najczęściej powoduje utratę punktów w tym kryterium.

Uszereguj kryteria od najwyżej punktowanego. Zaznacz, które kryteria są
progowe – czyli takie, których niespełnienie eliminuje wniosek niezależnie
od pozostałych.

Na końcu podaj: TRZY ZDANIA, KTÓRE MUSZĄ ZNALEŹĆ SIĘ WE WNIOSKU – takie,
których brak oceniający zauważy natychmiast.

KRYTERIA OCENY:
[wklej fragment regulaminu z kryteriami]

CHARAKTER PLANOWANEGO PROJEKTU:
[dwa, trzy zdania o tym, co chcesz robić]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-1.6 Porównanie dwóch konkursów gdy masz projekt i wybierasz, gdzie go zgłosić. Dokumenty prawne
Kiedy używać

gdy masz projekt i wybierasz, gdzie go zgłosić.

Co dostaniesz

zestawienie porównawcze z rekomendacją.

Treść polecenia
Jesteś doradcą organizacji pozarządowych w zakresie pozyskiwania środków.

Mam pomysł na projekt i rozważam dwa konkursy. Porównaj je i wskaż, który
lepiej pasuje.

Zestaw w tabeli:
- maksymalna kwota dofinansowania,
- wymagany wkład własny (wysokość i forma),
- okres realizacji,
- pracochłonność wniosku (subiektywna ocena na podstawie wymogów),
- wymogi sprawozdawcze,
- ograniczenia w wydatkowaniu,
- dopasowanie do opisanego projektu.

Następnie odpowiedz na trzy pytania:
1. W którym konkursie projekt ma większą szansę?
2. Który konkurs jest kosztowniejszy w obsłudze po podpisaniu umowy?
3. Czy projekt wymaga przeformułowania, żeby pasować do któregoś z nich?

Zakończ rekomendacją w jednym akapicie.

KONKURS A: [wklej kluczowe fragmenty regulaminu lub link do opisu]
KONKURS B: [j.w.]
MÓJ PROJEKT: [opis w pięciu zdaniach]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-1.7 Tłumaczenie języka urzędowego gdy dostajesz pismo, wytyczne albo przepis, których nie rozumiesz. Dokumenty prawne
Kiedy używać

gdy dostajesz pismo, wytyczne albo przepis, których nie rozumiesz.

Co dostaniesz

wyjaśnienie po ludzku plus wskazanie, co masz zrobić.

Treść polecenia
Wyjaśnij poniższy fragment dokumentu urzędowego osobie, która prowadzi małą
organizację pozarządową i nie ma wykształcenia prawniczego.

Odpowiedz w trzech częściach:

1. CO TO ZNACZY
   Wyjaśnienie w prostych zdaniach. Bez cytowania oryginału.

2. CO TO ZNACZY DLA MNIE
   Czy nakłada obowiązek, przyznaje uprawnienie, czy tylko informuje.
   Jeśli obowiązek – jaki, do kiedy.

3. CO MAM ZROBIĆ
   Konkretne kroki. Jeżeli nie trzeba nic robić, napisz to wprost.

Jeżeli fragment jest niejednoznaczny, wskaż możliwe odczytania i powiedz,
które jest bezpieczniejsze.

FRAGMENT:
[wklej tekst]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Prompt świadomie nie prosi o cytowanie przepisów. Do celów formalnych używaj P-1.4. --- # CZĘŚĆ III. STRATEGIA FUNDRAISINGOWA Kategoria obejmuje polecenia wspierające pozyskiwanie środków poza konkursami grantowymi: dywersyfikację przychodów, współpracę z darczyńcami i budowanie argumentacji na rzecz wsparcia. ---

P-2.1 Diagnoza struktury przychodów raz w roku, przy planowaniu budżetu, albo gdy pojawia się poczucie niestabilności finansowej. Fundraising
Kiedy używać

raz w roku, przy planowaniu budżetu, albo gdy pojawia się poczucie niestabilności finansowej.

Co dostaniesz

ocenę odporności modelu finansowego wraz ze wskazaniem najsłabszego punktu.

Treść polecenia
Jesteś doradcą finansowym organizacji pozarządowych w Polsce. Znasz realia
sektora: dominację środków publicznych, projektowy charakter finansowania,
trudność w budowaniu rezerw.

Poniżej struktura przychodów mojej organizacji z ostatniego roku. Oceń ją.

Przedstaw:

1. STOPIEŃ UZALEŻNIENIA
   Od jakiego źródła organizacja zależy najbardziej i co się stanie, jeśli
   ono zniknie.

2. ODPORNOŚĆ NA WSTRZĄS
   Ile miesięcy działalności organizacja utrzyma, jeśli największe źródło
   odpadnie. Jeśli danych nie starcza do oszacowania, powiedz, czego brakuje.

3. CO MOŻNA DODAĆ NAJŁATWIEJ
   Trzy źródła przychodu realistyczne dla organizacji o tym profilu i tej
   wielkości. Nie wymieniaj rozwiązań wymagających zasobów, których
   organizacja nie ma.

4. CZEGO NIE PRÓBOWAĆ
   Źródła, które przy tym profilu pochłoną więcej pracy, niż przyniosą.

5. JEDEN RUCH NA NAJBLIŻSZY KWARTAŁ
   Konkretne działanie, wykonalne przy obecnych zasobach.

Bądź szczery. Jeżeli sytuacja jest zła, napisz to.

PRZYCHODY W OSTATNIM ROKU:
Dotacje publiczne: [kwota, liczba źródeł]
Darowizny od osób: [kwota]
Darowizny od firm: [kwota]
Odpis podatkowy (1,5%): [kwota, jeśli dotyczy]
Działalność odpłatna: [kwota]
Inne: [kwota, jakie]
Rezerwy finansowe: [kwota lub „brak"]

PROFIL ORGANIZACJI:
Obszar działania: [opis]
Zasięg: [lokalny / regionalny / ogólnopolski]
Osoby pracujące odpłatnie: [liczba]
Wolontariusze: [liczba]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Nie podawaj rzeczywistej nazwy organizacji. Sama struktura przychodów bez nazwy nie identyfikuje podmiotu. ---

P-2.2 Uzasadnienie wsparcia dla darczyńcy przed rozmową z potencjalnym darczyńcą indywidualnym lub firmą. Fundraising
Kiedy używać

przed rozmową z potencjalnym darczyńcą indywidualnym lub firmą.

Co dostaniesz

argumentację dopasowaną do odbiorcy, nie ogólną laurkę.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą od komunikacji fundraisingowej.

Przygotuj argumentację, dlaczego opisany niżej darczyńca miałby wesprzeć
moją organizację.

Struktura odpowiedzi:

1. PROBLEM
   Jedno zdanie o problemie, który organizacja rozwiązuje. Sformułowane
   z perspektywy osoby, której ten problem dotyczy – nie z perspektywy
   organizacji.

2. DLACZEGO WŁAŚNIE MY
   Dwa, trzy zdania o tym, co organizacja robi inaczej niż inni. Bez
   przymiotników wartościujących – same fakty.

3. CO KONKRETNIE ZROBIMY ZA TE PIENIĄDZE
   Trzy poziomy: mała kwota, średnia, duża. Przy każdym konkretny,
   policzalny rezultat.

4. CO DARCZYŃCA Z TEGO MA
   Dopasowane do jego motywacji – nie do naszych potrzeb.

5. O CO PROSIMY
   Jedno zdanie z konkretną prośbą. Bez „jakiekolwiek wsparcie będzie
   cenne".

Unikaj słów: misja, pasja, serce, wyzwanie, synergia, holistyczny.
Pisz krótkimi zdaniami.

MOJA ORGANIZACJA:
Czym się zajmuje: [opis]
Konkretny rezultat z ostatniego roku: [liczba i czego dotyczy]

DARCZYŃCA:
Typ: [osoba prywatna / firma / fundacja korporacyjna]
Co o nim wiem: [branża, wcześniejsze wsparcia, deklarowane wartości]
Prawdopodobna motywacja: [np. wizerunek, przekonania, więź lokalna]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-2.3 Plan dywersyfikacji przychodów gdy diagnoza (P-2.1) pokazała nadmierne uzależnienie od jednego źródła. Fundraising
Kiedy używać

gdy diagnoza (P-2.1) pokazała nadmierne uzależnienie od jednego źródła.

Co dostaniesz

plan na dwanaście miesięcy z podziałem na etapy.

Treść polecenia
Jesteś doradcą strategicznym organizacji pozarządowych.

Moja organizacja jest nadmiernie uzależniona od jednego źródła finansowania.
Przygotuj realistyczny plan dywersyfikacji na dwanaście miesięcy.

Wymagania wobec planu:
- maksymalnie trzy nowe kierunki, nie więcej,
- każdy z przypisanym nakładem pracy w godzinach miesięcznie,
- każdy z realistycznym oczekiwanym przychodem w pierwszym roku,
- podzielony na kwartały,
- uwzględniający, że zespół ma ograniczony czas.

Dla każdego kierunku podaj:
- co trzeba zrobić w pierwszym kroku,
- jakiego zasobu wymaga (czas, kompetencja, pieniądze na start),
- po czym poznamy, że to nie działa i trzeba się wycofać.

Nie proponuj kierunków wymagających zatrudnienia nowej osoby, chyba że
wskażesz, skąd wziąć na to środki.

Zakończ zdaniem: co się stanie, jeśli nie zrobimy nic.

SYTUACJA:
Główne źródło i jego udział: [opis, procent]
Roczny budżet: [kwota]
Osoby mogące zająć się fundraisingiem: [liczba i dostępny czas]
Czego już próbowaliśmy bez powodzenia: [opis]
Obszar działania: [opis]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-2.4 Opis rezultatów dla sprawozdania darczyńcy przy raportowaniu darczyńcy prywatnemu lub firmie. Fundraising
Kiedy używać

przy raportowaniu darczyńcy prywatnemu lub firmie.

Co dostaniesz

tekst pokazujący efekt, nie aktywność.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą od raportowania rezultatów dla darczyńców.

Przekształć poniższy opis działań w opis rezultatów. Różnica: działanie to
to, co zrobiliśmy; rezultat to zmiana, która z tego wynikła.

Zasady:
- każdy akapit zaczyna się od zmiany, nie od czynności,
- liczby podawaj w kontekście (nie „50 osób", tylko „50 osób, czyli
  co czwarta organizacja w powiecie"),
- jeżeli czegoś nie da się zmierzyć, opisz konkretny przypadek zamiast
  ogólnika,
- nie ukrywaj tego, co się nie udało – jedno zdanie o trudności buduje
  wiarygodność całości.

Długość: [liczba] znaków.
Ton: rzeczowy, bez entuzjazmu na wyrost.

DZIAŁANIA I DANE:
[opis tego, co zrobiliście, z liczbami]

CZEGO SIĘ NIE UDAŁO OSIĄGNĄĆ:
[opis]

DLA KOGO TEN TEKST:
[typ darczyńcy]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-3.1 Post o rezultacie projektu po zakończeniu etapu projektu, gdy jest o czym powiedzieć. Promocja
Kiedy używać

po zakończeniu etapu projektu, gdy jest o czym powiedzieć.

Co dostaniesz

trzy warianty postu do wyboru.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą od komunikacji organizacji pozarządowych w mediach
społecznościowych.

Napisz trzy warianty postu o opisanym niżej rezultacie projektu.

Wariant A – rzeczowy: fakt, liczba, znaczenie.
Wariant B – przez konkretny przypadek: jedna historia ilustrująca całość.
Wariant C – przez pytanie: zaczyna się od problemu, kończy rozwiązaniem.

Wymagania dla każdego wariantu:
- długość do [liczba] znaków,
- pierwsze zdanie musi działać samodzielnie, bez rozwinięcia,
- bez emotikon na początku,
- bez zwrotów: „z dumą informujemy", „miło nam ogłosić", „to był
  niesamowity czas",
- konkretna liczba w treści,
- na końcu jedno wezwanie do działania albo jego brak, jeśli nic nie
  chcemy od odbiorcy.

REZULTAT:
Co się wydarzyło: [opis]
Liczby: [dane]
Dla kogo to ma znaczenie: [odbiorca]
Kanał: [Facebook / LinkedIn / X / Instagram]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Formuła o źródle finansowania oraz oznaczenia wymagane przez instytucję finansującą dopisuje się ręcznie, zgodnie z wytycznymi obowiązującymi w danym programie. Grafika towarzysząca postowi zwykle również podlega wymogom oznakowania. ---

P-3.2 Opis projektu na stronę internetową przy uruchamianiu podstrony projektu. Promocja
Kiedy używać

przy uruchamianiu podstrony projektu.

Co dostaniesz

tekst uporządkowany według tego, czego szuka czytelnik.

Treść polecenia
Jesteś redaktorem piszącym teksty dla organizacji pozarządowych.

Napisz opis projektu na stronę internetową. Czytelnik ma trzy minuty
i chce wiedzieć: czy to dla mnie, co dostanę, co mam zrobić.

Struktura:
1. Nagłówek – jedno zdanie mówiące, czym projekt jest. Nie nazwa projektu.
2. Problem – dlaczego projekt istnieje. Trzy do czterech zdań.
3. Dla kogo – konkretnie, bez „dla wszystkich zainteresowanych".
4. Co obejmuje – punktowo, konkretnie.
5. Jak wziąć udział – krok po kroku.
6. Podstawowe fakty – okres, zasięg, odpłatność.

Zasady:
- zdania krótkie,
- bez żargonu projektowego (rezultat, wskaźnik, grupa docelowa,
  interesariusz, kompleksowy),
- nazwy własne z dokumentacji projektu zachowaj bez zmian,
- nie obiecuj niczego ponad to, co podano w opisie.

OPIS PROJEKTU:
[wklej opis z wniosku lub własny]

CZEGO NIE WOLNO OBIECAĆ:
[np. gwarancji przyjęcia, certyfikatu, konkretnych rezultatów]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-3.3 Informacja prasowa przy wydarzeniu, publikacji lub rezultacie wartym uwagi mediów. Promocja
Kiedy używać

przy wydarzeniu, publikacji lub rezultacie wartym uwagi mediów.

Co dostaniesz

tekst w formacie, którego oczekują redakcje.

Treść polecenia
Jesteś dziennikarzem, który przez lata pracował w redakcji i wie, co trafia
do publikacji, a co ląduje w koszu.

Napisz informację prasową o opisanym wydarzeniu.

Struktura:
- Nagłówek: do 70 znaków, konkretny, bez gry słów.
- Lead: jeden akapit odpowiadający na pytania kto, co, kiedy, gdzie,
  dlaczego to ważne. Do 60 słów.
- Rozwinięcie: trzy akapity szczegółów, od najważniejszego.
- Cytat: jedna wypowiedź osoby z organizacji. Ma wnosić treść, nie
  podziękowania.
- Informacja o organizacji: trzy zdania.
- Kontakt dla mediów.

Zasady:
- fakty przed opiniami,
- żadnych przymiotników w nagłówku i leadzie,
- jeśli w materiale nie ma nic nowego dla czytelnika spoza organizacji,
  napisz to wprost zamiast pisać informację.

WYDARZENIE:
Co: [opis]
Kiedy i gdzie: [dane]
Dlaczego to ważne poza organizacją: [uzasadnienie]
Liczby: [dane]
Kto może być cytowany: [imię, funkcja]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-3.4 Adaptacja tekstu na różne kanały gdy masz jeden tekst i potrzebujesz go w kilku miejscach. Promocja
Kiedy używać

gdy masz jeden tekst i potrzebujesz go w kilku miejscach.

Co dostaniesz

wersje dopasowane do kanałów, nie skrócone mechanicznie.

Treść polecenia
Poniżej tekst źródłowy. Przygotuj jego wersje na wskazane kanały.

Dla każdego kanału dostosuj: długość, ton, strukturę i to, co znajdzie się
w pierwszym zdaniu – bo w każdym kanale czytelnik szuka czego innego.

Kanały:
[wypisz, np.: newsletter do 800 znaków, LinkedIn do 1300 znaków,
Facebook do 500 znaków, strona internetowa bez limitu]

Zasady:
- nie skracaj mechanicznie – przepisz, zachowując sens,
- w każdej wersji zachowaj wszystkie liczby i nazwy własne,
- nie dodawaj informacji, których nie ma w tekście źródłowym,
- oznacz, gdzie w każdej wersji należy dopisać wymagane oznakowanie.

TEKST ŹRÓDŁOWY:
[wklej]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-4.1 Harmonogram z kamieniami milowymi na początku projektu albo przy planowaniu etapu. Zarządzanie projektem
Kiedy używać

na początku projektu albo przy planowaniu etapu.

Co dostaniesz

harmonogram z zależnościami i punktami kontrolnymi.

Treść polecenia
Jesteś doświadczonym kierownikiem projektów w organizacji pozarządowej.

Przygotuj harmonogram realizacji opisanego projektu.

Wymagania:
- podział na etapy z datami,
- dla każdego etapu: produkt, który ma powstać, i osoba odpowiedzialna,
- zaznaczone zależności – co musi się skończyć, zanim zacznie się co innego,
- kamienie milowe: momenty, w których sprawdzamy, czy projekt idzie zgodnie
  z planem,
- zaznaczone terminy zewnętrzne, których nie da się przesunąć.

Dodatkowo wskaż:
1. ŚCIEŻKĘ KRYTYCZNĄ – które opóźnienie przesunie cały projekt.
2. TRZY MOMENTY NAJWIĘKSZEGO OBCIĄŻENIA zespołu.
3. CO ZROBIĆ WCZEŚNIEJ, niż wynika z harmonogramu, żeby zmniejszyć ryzyko.

Uwzględnij, że zespół pracuje nad projektem w niepełnym wymiarze i ma inne
obowiązki.

PROJEKT:
Cel: [opis]
Okres realizacji: [daty]
Główne działania: [lista]
Zespół: [ile osób, jaka dostępność]
Terminy narzucone z zewnątrz: [np. sprawozdania, terminy grantowe]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-4.2 Rejestr ryzyk przy starcie projektu i przy każdym większym etapie. Zarządzanie projektem
Kiedy używać

przy starcie projektu i przy każdym większym etapie.

Co dostaniesz

listę ryzyk z oceną i planem reakcji.

Treść polecenia
Jesteś kierownikiem projektów w organizacji pozarządowej. Widziałeś projekty,
które się nie udały, i wiesz dlaczego.

Przygotuj rejestr ryzyk dla opisanego projektu.

Dla każdego ryzyka podaj:
- opis: co konkretnie może pójść nie tak,
- prawdopodobieństwo: wysokie / średnie / niskie,
- skutek: co się stanie, jeśli wystąpi,
- sygnał ostrzegawczy: po czym poznamy, że ryzyko się materializuje,
- działanie zapobiegawcze: co zrobić teraz,
- plan awaryjny: co zrobić, gdy już wystąpi.

Uwzględnij ryzyka z sześciu obszarów:
1. Ludzie (odejścia, przeciążenie, brak kompetencji)
2. Odbiorcy (za mało zgłoszeń, rezygnacje, inny profil niż zakładany)
3. Finanse (opóźnienia w transzach, przekroczenia, niekwalifikowalność)
4. Formalne (terminy, sprawozdania, zmiany wymagające zgody)
5. Zewnętrzne (partnerzy, podwykonawcy, zmiany prawa)
6. Merytoryczne (rezultaty nieosiągalne w założonym kształcie)

Uszereguj według iloczynu prawdopodobieństwa i skutku. Wskaż trzy ryzyka
wymagające działania w tym miesiącu.

Nie wymieniaj ryzyk ogólnych typu „siła wyższa".

PROJEKT:
[opis: cel, działania, okres, zespół, budżet, źródło finansowania]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Rejestr aktualizuj co kwartał. Ryzyko, którego nikt nie monitoruje, nie jest zarządzane. ---

P-4.3 Notatka ze spotkania na zadania bezpośrednio po spotkaniu zespołu. Zarządzanie projektem
Kiedy używać

bezpośrednio po spotkaniu zespołu.

Co dostaniesz

listę zadań z odpowiedzialnymi i terminami.

Treść polecenia
Przekształć poniższe notatki ze spotkania w uporządkowane podsumowanie.

Struktura:
1. USTALENIA – co zostało rozstrzygnięte. Jedno zdanie na ustalenie.
2. ZADANIA – tabela: zadanie, kto, do kiedy, od czego zależy.
3. SPRAWY OTWARTE – czego nie rozstrzygnięto i kto ma to popchnąć.
4. NA NASTĘPNE SPOTKANIE – co wymaga powrotu.

Zasady:
- zadanie bez osoby odpowiedzialnej oznacz jako „DO PRZYPISANIA",
- zadanie bez terminu oznacz jako „BRAK TERMINU",
- nie wymyślaj ustaleń, których w notatkach nie ma,
- jeżeli coś jest niejasne, wypisz to w sprawach otwartych zamiast zgadywać.

NOTATKI:
[wklej surowe notatki, punkty, urywki zdań]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-4.4 Status projektu dla zarządu przed posiedzeniem organu, cyklicznie. Zarządzanie projektem
Kiedy używać

przed posiedzeniem organu, cyklicznie.

Co dostaniesz

zwięzły raport nastawiony na decyzje.

Treść polecenia
Jesteś kierownikiem projektu przygotowującym raport dla zarządu organizacji.
Zarząd ma dziesięć minut i musi podjąć decyzje, nie wysłuchać sprawozdania.

Napisz status projektu.

Struktura:
1. JEDNYM ZDANIEM – czy projekt idzie zgodnie z planem.
2. LICZBY – trzy do pięciu wskaźników postępu, każdy w formacie
   „stan obecny / cel / termin".
3. CO WYMAGA DECYZJI ZARZĄDU – najważniejsze. Każda pozycja z wariantami
   i rekomendacją.
4. RYZYKA WYMAGAJĄCE UWAGI – maksymalnie trzy.
5. CO ZROBIONO OD OSTATNIEGO RAPORTU – zwięźle, bez wyliczania czynności.

Zasady:
- całość do jednej strony,
- zaczynaj od problemów, nie od sukcesów,
- przy każdej decyzji podaj, co się stanie, jeśli zarząd jej nie podejmie.

DANE:
Postęp: [opis]
Problemy: [opis]
Decyzje do podjęcia: [lista]
Okres raportowania: [daty]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-4.5 Lista kontrolna przed zamknięciem etapu przed zakończeniem roku budżetowego albo etapu projektu. Zarządzanie projektem
Kiedy używać

przed zakończeniem roku budżetowego albo etapu projektu.

Co dostaniesz

listę rzeczy do sprawdzenia, zanim będzie za późno.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą ds. rozliczania projektów finansowanych ze środków
publicznych.

Przygotuj listę kontrolną przed zamknięciem etapu projektu.

Podziel ją na obszary:

A. FINANSE
   Co musi być wydatkowane, zapłacone i udokumentowane przed końcem okresu.

B. DOKUMENTACJA
   Jakie dokumenty muszą istnieć i być podpisane.

C. REZULTATY
   Co trzeba zmierzyć i czym udokumentować osiągnięcie.

D. FORMALNE
   Jakie zgłoszenia, zmiany i wnioski trzeba złożyć, zanim będzie za późno.

E. SPRAWOZDANIE
   Co przygotować, żeby nie robić tego w ostatnim tygodniu.

Przy każdej pozycji zaznacz, czy jej pominięcie da się jeszcze naprawić
po zamknięciu etapu, czy nie.

Na końcu wypisz: CZEGO NIE DA SIĘ ZROBIĆ PO TERMINIE.

PROJEKT:
Program: [nazwa]
Kończący się etap: [okres]
Kluczowe rezultaty do wykazania: [lista]
Co budzi wątpliwości: [opis]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-5.1 Opis dokumentu księgowego przy każdym dokumencie dotyczącym wydatku z dotacji. Sprawozdawczość
Kiedy używać

przy każdym dokumencie dotyczącym wydatku z dotacji.

Co dostaniesz

treść opisu gotową do naniesienia.

Treść polecenia
Jesteś księgowym specjalizującym się w rozliczaniu dotacji publicznych
dla organizacji pozarządowych.

Przygotuj treść opisu dokumentu księgowego dotyczącego wydatku
sfinansowanego z dotacji.

Opis ma zawierać wszystkie elementy wymagane przy rozliczaniu środków
publicznych, w tym: powiązanie z zadaniem i umową, wskazanie pozycji
budżetowej, podział na źródła finansowania, oraz miejsca na podpisy
osób odpowiedzialnych za kontrolę merytoryczną i rachunkową.

Podaj:
1. Gotową treść opisu do naniesienia.
2. Wyjaśnienie, co oznacza każdy element.
3. Informację, jak zmienia się sposób opisywania przy dokumentach
   elektronicznych, gdzie opis umieszcza się w ewidencji księgowej,
   a nie na dokumencie.

DANE:
Nazwa zadania: [nazwa z umowy]
Numer i data umowy: [dane]
Czego dotyczy wydatek: [opis]
Kwota ogółem: [kwota]
Z dotacji: [kwota]
Ze środków własnych: [kwota]
Pozycja kosztorysu: [numer i nazwa]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Obowiązek opisu dotyczy również dokumentów opłaconych z wkładu własnego – to najczęściej pomijana kwestia. ---

P-5.2 Uzasadnienie odstępstwa od oferty gdy projekt zrealizowano inaczej, niż zaplanowano. Sprawozdawczość
Kiedy używać

gdy projekt zrealizowano inaczej, niż zaplanowano.

Co dostaniesz

wyjaśnienie do sprawozdania.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą ds. sprawozdawczości projektów publicznych.

W projekcie doszło do odstępstwa od pierwotnego planu. Napisz uzasadnienie
do sprawozdania.

Struktura:
1. Stan planowany – jak miało być, zgodnie z ofertą.
2. Stan faktyczny – jak jest.
3. Przyczyna – dlaczego doszło do zmiany. Rzeczowo, bez usprawiedliwiania.
4. Wpływ na rezultaty – czy cele zostały osiągnięte mimo zmiany.
5. Działania podjęte – co zrobiono, żeby ograniczyć skutki.

Zasady:
- ton rzeczowy, bez przepraszania i bez bagatelizowania,
- nie ukrywaj niczego – instytucja i tak zestawi sprawozdanie z ofertą,
- jeżeli zmiana wymagała zgłoszenia lub zgody, napisz, czy jej dokonano,
- długość: jeden akapit na punkt.

ODSTĘPSTWO:
Co planowano: [opis]
Co zrobiono: [opis]
Dlaczego: [przyczyna]
Czy zgłoszono instytucji: [tak/nie, kiedy]
Wpływ na rezultaty: [opis]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Odstępstwo opisane samodzielnie jest zarządzaniem projektem. To samo odstępstwo znalezione przez kontrolę jest nieprawidłowością. Różnica polega wyłącznie na tym, kto zgłosił je pierwszy. ---

P-5.3 Część merytoryczna sprawozdania przy sprawozdaniu częściowym lub końcowym. Sprawozdawczość
Kiedy używać

przy sprawozdaniu częściowym lub końcowym.

Co dostaniesz

opis realizacji powiązany z rezultatami.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą ds. sprawozdawczości zadań publicznych.

Napisz część merytoryczną sprawozdania z realizacji zadania.

Dla każdego działania podaj:
- co zaplanowano w ofercie,
- co zrealizowano,
- czym to udokumentowano,
- ewentualne odstępstwa wraz z przyczyną.

Następnie dla każdego rezultatu:
- wartość zaplanowaną,
- wartość osiągniętą,
- sposób pomiaru,
- dokument, który to potwierdza.

Zasady:
- pisz w czasie przeszłym dokonanym,
- nie używaj sformułowań ogólnych typu „działania cieszyły się dużym
  zainteresowaniem" – podaj liczbę,
- każde twierdzenie musi mieć wskazany dowód,
- jeżeli rezultat nie został osiągnięty, napisz to wprost wraz z przyczyną.

DANE:
Działania zaplanowane: [lista z oferty]
Działania zrealizowane: [opis z liczbami]
Rezultaty i wartości: [zestawienie]
Posiadana dokumentacja: [lista]
Odstępstwa: [opis]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-5.4 Odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia gdy instytucja finansująca żąda wyjaśnień. Sprawozdawczość
Kiedy używać

gdy instytucja finansująca żąda wyjaśnień.

Co dostaniesz

uporządkowaną odpowiedź, punkt po punkcie.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą ds. kontaktów z instytucjami finansującymi projekty
publiczne.

Otrzymaliśmy wezwanie do uzupełnienia sprawozdania. Przygotuj odpowiedź.

Zasady:
- odpowiadaj na każdy punkt wezwania osobno, zachowując jego numerację,
- przy każdym punkcie: wyjaśnienie oraz wskazanie załączonego dokumentu,
- jeżeli czegoś nie mamy, napisz to wprost wraz z wyjaśnieniem sytuacji
  i propozycją rozwiązania,
- ton rzeczowy i uprzejmy, bez tłumaczenia się i bez polemiki,
- nie kwestionuj zasadności wezwania, nawet jeśli wydaje się niesłuszne –
  na to jest inny tryb.

Zakończ zdaniem o gotowości do udzielenia dalszych wyjaśnień.

WEZWANIE:
[wklej treść]

CO POSIADAMY:
[lista dokumentów i wyjaśnień]

CZEGO NIE POSIADAMY:
[opis]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

P-6.1 Projekt procedury wewnętrznej gdy organizacja musi mieć procedurę, której nie ma. Zgodność
Kiedy używać

gdy organizacja musi mieć procedurę, której nie ma.

Co dostaniesz

projekt dokumentu do przyjęcia przez organ.

Treść polecenia
Jesteś prawnikiem przygotowującym dokumentację wewnętrzną dla organizacji
pozarządowych.

Przygotuj projekt procedury wewnętrznej w opisanym zakresie.

Wymagania:
- dostosowana do wielkości i charakteru organizacji, nie wzorcowa
  dla dużego podmiotu,
- napisana językiem zrozumiałym dla osób, które mają ją stosować,
- z jasno wskazanymi rolami i odpowiedzialnościami,
- z określonymi terminami,
- bez odsyłania do procedur, których organizacja nie posiada.

Struktura:
1. Cel i zakres
2. Definicje (tylko jeśli konieczne)
3. Osoby odpowiedzialne
4. Opis postępowania – krok po kroku
5. Dokumentowanie
6. Postanowienia końcowe (wejście w życie, przegląd)

Na końcu podaj osobno:
- co organizacja musi zrobić, żeby procedura zaczęła obowiązywać,
- jakie dokumenty towarzyszące będą potrzebne.

ZAKRES PROCEDURY: [np. obieg dokumentów księgowych, udzielanie zamówień,
zgłoszenia wewnętrzne, ochrona danych]

ORGANIZACJA:
Forma prawna: [dane]
Liczba osób zaangażowanych: [liczba]
Organ przyjmujący procedurę: [zarząd / rada / walne]
Specyfika: [co odróżnia organizację]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Projekt wymaga weryfikacji prawnej przed przyjęciem, zwłaszcza gdy wynika z obowiązku ustawowego. ---

P-6.2 Klauzula informacyjna przy formularzach, zapisach, rekrutacji, zbieraniu danych. Zgodność
Kiedy używać

przy formularzach, zapisach, rekrutacji, zbieraniu danych.

Co dostaniesz

projekt klauzuli dopasowanej do sytuacji.

Treść polecenia
Jesteś specjalistą ds. ochrony danych osobowych.

Przygotuj projekt klauzuli informacyjnej dla opisanej sytuacji.

Klauzula ma zawierać wszystkie elementy wymagane przy pozyskiwaniu danych
od osoby, której dane dotyczą, w tym: tożsamość administratora, cele
i podstawy przetwarzania, odbiorców danych, okres przechowywania,
przysługujące prawa oraz informację o dobrowolności lub obowiązku podania
danych.

Wymagania:
- język prosty, zrozumiały dla osoby bez wykształcenia prawniczego,
- bez cytowania artykułów w treści widocznej dla odbiorcy,
- długość dostosowana do formy (formularz internetowy wymaga zwięzłości),
- jeżeli dane mogą być przekazane innemu podmiotowi, wskaż to wyraźnie.

SYTUACJA:
Kto zbiera dane: [nazwa organizacji]
Od kogo: [uczestnicy / darczyńcy / wolontariusze / inni]
Jakie dane: [zakres]
W jakim celu: [cel]
Czy dane trafią do innego podmiotu: [tak/nie, do kogo i dlaczego]
Jak długo przechowywane: [okres lub kryterium]
Forma: [formularz internetowy / papierowy / e-mail]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Klauzula w projekcie finansowanym ze środków publicznych zwykle musi wskazywać instytucję finansującą jako możliwego odbiorcę danych. Model o tym nie wie, jeśli mu nie powiesz. ---

P-6.3 Ocena obowiązku i notatka gdy ustalasz, że jakiś obowiązek Was nie dotyczy. Zgodność
Kiedy używać

gdy ustalasz, że jakiś obowiązek Was nie dotyczy.

Co dostaniesz

notatkę udokumentowującą ocenę.

Treść polecenia
Jesteś prawnikiem organizacji pozarządowych.

Ustaliliśmy, że opisany obowiązek prawny nie dotyczy naszej organizacji.
Przygotuj notatkę dokumentującą tę ocenę.

Notatka ma zawierać:
1. Przedmiot oceny – jakiego obowiązku dotyczy, z podaniem aktu prawnego.
2. Kryteria zakresu podmiotowego – kogo obowiązek obejmuje.
3. Stan faktyczny organizacji – odniesiony do każdego kryterium osobno.
4. Wniosek – dlaczego obowiązek nie występuje.
5. Warunki dezaktualizacji – co musiałoby się zmienić, żeby obowiązek
   powstał.
6. Data oceny i osoba oceniająca.

Zasady:
- notatka ma dowodzić oceny, nie deklarować jej,
- każde kryterium odnieś do konkretnego faktu, nie do ogólnego stwierdzenia,
- jeżeli któreś kryterium jest wątpliwe, napisz to zamiast pomijać.

OBOWIĄZEK: [nazwa]
STAN FAKTYCZNY ORGANIZACJI: [opis odnoszący się do kryteriów]

Co sprawdzić przed użyciem

Model przygotowuje projekt. Ta lista jest częścią polecenia, nie dodatkiem.

Uwagi

Notatka ma sens tylko wtedy, gdy jest prawdziwa. Dokument stwierdzający, że obowiązek nie występuje, wbrew stanowi faktycznemu, pogarsza sytuację zamiast ją poprawiać. --- # CZĘŚĆ VIII. JAK PISAĆ WŁASNE POLECENIA Biblioteka nie pokryje każdej sytuacji. Poniżej sposób budowania własnych poleceń. ## 1. Schemat czteroelementowy

Katalog błędów

Poniższe przypadki opisują sytuacje, w których użycie modelu językowego pogorszyło sytuację organizacji. Każdy z nich jest możliwy do uniknięcia i każdy wynika z pominięcia sekcji „Co sprawdzić".

Katalog jest ważniejszy niż same prompty. Polecenie źle użyte szkodzi bardziej, niż pomaga polecenie dobre.


Błąd 1. Przepis, którego nie ma

Sytuacja. Organizacja przygotowała procedurę wewnętrzną, prosząc model o wskazanie podstawy prawnej. Model podał numer artykułu i pozycję dziennika ustaw. Procedura została przyjęta uchwałą zarządu.

Co poszło źle. Przepis brzmiał wiarygodnie, ale nie istniał w podanym kształcie. Numer artykułu odsyłał do zupełnie innej materii.

Skutek. Dokument wewnętrzny odsyłający do nieistniejącej podstawy prawnej. Przy kontroli podważa wiarygodność całej dokumentacji, nie tylko jednego dokumentu.

Jak uniknąć. Każdy przepis sprawdź w bazie ISAP – nie w wyszukiwarce, nie w opracowaniu, tylko w tekście aktu. Zajmuje to dwie minuty. Prompt P-1.4 zawiera polecenie „jeżeli nie masz pewności co do aktualnego brzmienia przepisu, napisz to wprost" właśnie z tego powodu, ale samo polecenie nie zastępuje weryfikacji.


Błąd 2. Nazwa własna „poprawiona" przez model

Sytuacja. Organizacja poprosiła o opis projektu na stronę internetową, wklejając fragment wniosku. Model przeredagował tekst, przy okazji skracając nazwę zadania i zmieniając kolejność słów w tytule.

Co poszło źle. Nazwa zadania publicznego jest elementem umowy. Materiały promocyjne posługiwały się nazwą inną niż umowna.

Skutek. Rozbieżność między dokumentacją a materiałami promocyjnymi. Sama w sobie niegroźna, ale przy kontroli wymaga wyjaśnienia, a w skrajnym przypadku podważa wykazanie działań promocyjnych.

Jak uniknąć. W poleceniu zawsze umieszczaj zdanie: „nazwy własne z dokumentacji projektu zachowaj bez zmian". Po otrzymaniu tekstu porównaj nazwę znak po znaku z umową.


Błąd 3. Post bez oznakowania

Sytuacja. Zespół wygenerował serię postów o rezultatach projektu i opublikował je bez zmian.

Co poszło źle. Model nie wie, że materiał powstaje w projekcie finansowanym ze środków publicznych. Nie dodał ani formuły o finansowaniu, ani oznaczeń wymaganych przez instytucję.

Skutek. Działanie promocyjne wykonane, ale niemożliwe do wykazania jako spełniające wymogi. W skrajnym przypadku – zakwestionowanie kosztów promocji.

Jak uniknąć. Oznakowanie dopisuje się ręcznie, po otrzymaniu tekstu. Wszystkie prompty w Części IV mają to w sekcji „Co sprawdzić", wyróżnione. Warto mieć oznaczenia zapisane w osobnym pliku, gotowe do wklejenia.


Błąd 4. Lista uczestników w oknie rozmowy

Sytuacja. Koordynator wkleił arkusz z listą uczestników szkolenia, prosząc o zestawienie frekwencji.

Co poszło źle. Arkusz zawierał imiona, nazwiska, adresy e-mail i nazwy organizacji. Wszystkie te dane trafiły na serwery dostawcy usługi.

Skutek. Udostępnienie danych osobowych podmiotowi, wobec którego organizacja nie ma podstawy prawnej ani umowy powierzenia. Zdarzenie podlegające ocenie jako naruszenie ochrony danych.

Jak uniknąć. Przed wklejeniem usuń kolumny z danymi identyfikującymi. Do policzenia frekwencji wystarczą numery porządkowe. Zasada z punktu 3 Części I nie jest formalnością.


Błąd 5. Liczby dopisane dla gładkości

Sytuacja. Przy pisaniu sprawozdania model otrzymał niepełne dane i uzupełnił brakujące wartości, żeby tekst był spójny.

Co poszło źle. Wygenerowane liczby wyglądały prawdopodobnie – i nikt ich nie zweryfikował, bo wpisywały się w narrację.

Skutek. Sprawozdanie zawierające dane niemające pokrycia w dokumentacji. To jest już nie błąd redakcyjny, tylko nierzetelność w rozliczeniu dotacji.

Jak uniknąć. Nigdy nie proś o „uzupełnienie" sprawozdania. Podawaj wyłącznie dane, które masz. Jeżeli czegoś brakuje, w tekście ma zostać luka do ręcznego wypełnienia, a nie liczba.


Błąd 6. Klauzula bez instytucji finansującej

Sytuacja. Organizacja wygenerowała klauzulę informacyjną do formularza zgłoszeniowego na szkolenie w projekcie dotacyjnym.

Co poszło źle. Klauzula nie wskazywała instytucji finansującej jako możliwego odbiorcy danych – bo model nie wiedział o projekcie, a nikt mu o nim nie powiedział.

Skutek. Uczestnicy nie zostali poinformowani o rzeczywistym zakresie przetwarzania. Dokumentacja projektowa wymaga naprawy, a informacja – ponowienia.

Jak uniknąć. Prompt P-6.2 ma pole „czy dane trafią do innego podmiotu". Wypełnij je zawsze, także wtedy, gdy wydaje się oczywiste, że nie – w projektach dotacyjnych zwykle trafiają.


Błąd 7. Wniosek napisany pod kryteria, a nie pod projekt

Sytuacja. Organizacja użyła modelu do napisania opisu działań, podając wyłącznie kryteria oceny.

Co poszło źle. Powstał opis dopasowany do punktacji, ale opisujący projekt, którego organizacja nie zamierzała realizować. Budżet przygotowano osobno, do pierwotnego pomysłu.

Skutek. Wniosek wewnętrznie niespójny: opis nie odpowiada kosztorysowi i harmonogramowi. Oceniający zauważa to natychmiast. W wersji gorszej – wniosek przechodzi, a organizacja jest związana zobowiązaniem, którego nie planowała.

Jak uniknąć. Model może uporządkować argumentację (P-1.5), ale nie może wymyślić projektu. Opis działań pisze osoba, która wie, co organizacja faktycznie zrobi.


Błąd 8. Odpowiedź przyjęta bez czytania

Sytuacja. Odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia została wygenerowana i wysłana po pobieżnym przejrzeniu.

Co poszło źle. Tekst deklarował załączenie dokumentów, których organizacja nie miała. Model dopisał je, bo taka jest konwencja pisma.

Skutek. Pismo do instytucji zawierające nieprawdziwe oświadczenie. Naprawienie tego jest trudniejsze niż pierwotny brak dokumentów.

Jak uniknąć. Żadne pismo wychodzące z organizacji nie może zostać wysłane bez przeczytania w całości przez osobę, która podpisuje. To jedyna reguła w tej bibliotece, od której nie ma wyjątków.


Wspólny mianownik

We wszystkich ośmiu przypadkach model zachował się poprawnie – wykonał to, o co go poproszono, uzupełniając brakujące elementy w sposób prawdopodobny. Błąd polegał na potraktowaniu rezultatu jako gotowego dokumentu zamiast jako projektu do sprawdzenia.

Narzędzie skraca czas przygotowania dokumentu. Nie skraca czasu jego weryfikacji – i nie po to zostało użyte.

Jak pisać własne polecenia

Biblioteka nie pokryje każdej sytuacji. Poniżej sposób budowania własnych poleceń.

1. Schemat czteroelementowy

``` [ROLA] Jesteś [kto], specjalizującym się w [dziedzina].

[KONTEKST] Sytuacja: [fakty, których model nie zna].

[ZADANIE] Przygotuj [co konkretnie]. Uwzględnij:

  • [element 1]
  • [element 2]

[FORMAT] Długość: [ile]. Struktura: [jaka]. Ton: [jaki]. Czego unikać: [lista].

[DANE] [Twoje materiały] ```

2. Siedem zasad

Konkret zamiast ogólnika. „Napisz krótko" nic nie znaczy. „Do 600 znaków" znaczy.

Negatywy działają. Wyliczenie tego, czego nie chcesz, poprawia rezultat bardziej niż opis tego, czego chcesz.

Rola zmienia wszystko. „Jesteś kontrolerem" i „jesteś doradcą" dają zupełnie inne odpowiedzi na to samo pytanie.

Struktura wymusza kompletność. Ponumerowana lista punktów w poleceniu gwarantuje, że żaden nie zostanie pominięty.

Przykład wart jest akapitu opisu. Jeżeli wiesz, jak ma wyglądać rezultat, wklej wzór.

Pozwól przyznać się do niewiedzy. Zdanie „jeżeli czegoś nie wiesz, napisz to zamiast zgadywać" istotnie ogranicza konfabulację.

Iteruj zamiast pisać od nowa. Poprawianie odpowiedzi krótkimi poleceniami jest szybsze i skuteczniejsze niż przepisywanie promptu.

3. Czego nie próbować

Nie działaDlaczegoZamiast tego
„Sprawdź, czy to jest zgodne z prawem"model nie zna aktualnego stanu prawnego z pewnościąpoproś o wskazanie kwestii do sprawdzenia u prawnika
„Podaj podstawę prawną"najczęstsze źródło konfabulacjizweryfikuj każdy przepis w bazie ISAP
„Napisz to za mnie i wyślę"odpowiedzialność zostaje po Twojej stronietraktuj rezultat jako projekt do przeredagowania
„Ile powinniśmy dostać punktów"model nie ocenia wnioskówpoproś o wskazanie luk względem kryteriów
wklejenie całej dokumentacji narazmodel gubi się w długim materialedziel na części i pracuj etapami

4. Rejestr własnych poleceń

Polecenie, które zadziałało, zapisz. Zapisuj wraz z kontekstem: do czego służyło, co trzeba było poprawić w odpowiedzi, czego nie robić następnym razem.

Sugerowany format:

NazwaDo czegoPromptUwagi z użyciaData

Po kilkunastu pozycjach powstaje zbiór dostosowany do specyfiki organizacji – wart więcej niż każda biblioteka zewnętrzna.

Powiązanie ze Standardem Dojrzałości NGO

Biblioteka jest częścią zestawu opracowanego równolegle ze Standardem Dojrzałości NGO. Standard opisuje dwadzieścia punktów kontrolnych w pięciu obszarach; poniższe zestawienie wskazuje, przy których z nich polecenia z tej biblioteki mogą być pomocne, a przy których nie.

Zestawienie służy dwóm celom. Po pierwsze pokazuje, gdzie narzędzie realnie przyspiesza pracę. Po drugie – i to jest ważniejsze – pokazuje granicę: większości punktów kontrolnych nie da się domknąć tekstem, bo wymagają one czynności, decyzji albo faktu, a nie dokumentu.

Obszar A – Ład organizacyjny

PunktPolecenie pomocneCzego polecenie nie zrobi
A1. Aktualność i spójność statutuP-1.7 (zrozumienie zapisów), P-6.1nie zmieni statutu; zmiana wymaga uchwały i wpisu do KRS
A2. Prawidłowość obsadzenia organówto jest fakt do sprawdzenia w KRS i dokumentacji, nie kwestia redakcyjna
A3. Dokumentowanie decyzjiP-4.3 (notatka na ustalenia)nie wytworzy uchwał, których nie podjęto
A4. Konflikt interesów i reprezentacjaP-6.1, P-6.3nie rozstrzygnie, czy konflikt wystąpił w konkretnej sprawie

Obszar B – Finanse i rachunkowość

PunktPolecenie pomocneCzego polecenie nie zrobi
B1. Polityka rachunkowościP-6.1 (projekt), P-1.7nie zastąpi księgowego; polityka musi odpowiadać faktycznemu sposobowi prowadzenia ksiąg
B2. Wyodrębniona ewidencja środków celowychto jest czynność w programie księgowym
B3. Opisywanie i obieg dokumentów księgowychP-5.1, P-6.1nie opisze dokumentów za Was; opis musi być naniesiony przy każdym z nich
B4. Konkurencyjność wydatkowaniaP-1.2, P-6.1nie zastąpi rozeznania rynku ani dokumentacji z jego przeprowadzenia

Obszar C – Zgodność i ochrona danych

PunktPolecenie pomocneCzego polecenie nie zrobi
C1. Dokumentacja ochrony danych osobowychP-6.2, P-6.1nie zbuduje rejestru czynności przetwarzania bez znajomości Waszych procesów
C2. Standardy ochrony małoletnichP-1.4, P-6.3, P-6.1nie ustali za Was, czy obowiązek dotyczy organizacji – to wymaga oceny faktów
C3. Zgłoszenia wewnętrzneP-1.4, P-6.1, P-6.3nie przeprowadzi konsultacji wymaganej przy przyjmowaniu procedury
C4. Obowiązki sprawozdawczeP-4.5, P-5.3nie złoży sprawozdania ani nie sprawdzi, czy zostało złożone

Obszar D – Zasoby ludzkie i wolontariat

PunktPolecenie pomocneCzego polecenie nie zrobi
D1. Formy zatrudnienia i umowy cywilnoprawneP-1.4, P-1.7nie oceni ryzyka przekwalifikowania umowy – to zależy od faktycznego sposobu wykonywania pracy
D2. Dokumentacja wolontariatuP-6.1, P-6.2nie wytworzy porozumień, które trzeba było zawrzeć wcześniej
D3. Bezpieczeństwo uczestników działańP-6.1, P-6.2nie zastąpi ubezpieczenia ani oceny ryzyka w konkretnym miejscu
D4. Ciągłość i zarządzanie wiedząP-4.3, P-6.1nie przekaże wiedzy, która jest wyłącznie w czyjejś głowie

Obszar E – Cyfryzacja i bezpieczeństwo informacji

PunktPolecenie pomocneCzego polecenie nie zrobi
E1. Obieg i archiwizacja dokumentówP-6.1nie uporządkuje plików
E2. Kopie zapasowe i ciągłość działaniaP-6.1nie wykona kopii ani jej nie przetestuje
E3. Zarządzanie dostępamiP-6.1nie odbierze dostępów osobom, które odeszły
E4. Gotowość na obowiązki cyfroweP-1.4, P-6.3nie ustali Waszego statusu w rejestrach – to trzeba sprawdzić samodzielnie

Wniosek z zestawienia

Z dwudziestu punktów kontrolnych polecenia z biblioteki istotnie wspierają siedem, częściowo wspierają dziewięć, a przy czterech są bezużyteczne.

To nie jest słabość narzędzia. To jest właściwa proporcja. Dojrzałość organizacyjna polega na wykonanych czynnościach i podjętych decyzjach, a nie na posiadanych plikach. Narzędzie skraca drogę do dokumentu i nic poza tym – ale ponieważ przygotowanie dokumentu bywa tym, co blokuje całą sprawę na trzy miesiące, jest to skrócenie warte zachodu.

Organizacja, która wygeneruje dwadzieścia procedur i żadnej nie wdroży, uzyska w audycie wynik gorszy niż ta, która ma trzy procedury i stosuje je wszystkie.

Do pobrania

Pliki do druku i pracy offline przygotowuje redakcja projektu. Do czasu ich opublikowania cała treść pozostaje dostępna na tej stronie — można ją wydrukować bezpośrednio z przeglądarki (układ do druku jest przygotowany).

  • Biblioteka Promptów — całość (PDF)w przygotowaniu
  • Ściąga jednostronicowa (Załącznik 2, PDF)w przygotowaniu
  • Karta rejestru własnych poleceń (Załącznik 3, PDF)w przygotowaniu

Licencja i cytowanie

Materiał udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (CC BY 4.0). Można go kopiować, zmieniać i wykorzystywać komercyjnie pod warunkiem wskazania autorstwa.

Gotowa formuła atrybucji
Biblioteka Promptów, Fundacja Instytut Nowej Europy, CC BY 4.0, https://advisory.ine.org.pl/biblioteka-promptow